Okolice Szybenika – co zobaczyć? TOP atrakcje, wodospady i najpiękniejsze plaże

Wprowadzenie

Jest taki fakt o Šibeniku, który zaskakuje nawet ludzi, którzy byli tam kilka razy: to jedyne duże miasto na całym chorwackim wybrzeżu, którego nie założyli ani Rzymianie, ani Grecy, ani Wenecjanie. Split ma swój rzymski pałac, Zadar swoje rzymskie forum, Trogir grecki rodowód — a Šibenik? Šibenik założył chorwacki król Petar Krešimir IV, gdzieś koło roku 1066, i miasto jest z tego dumne do dziś. To jedyne rdzennie chorwackie miasto nad Adriatykiem — reszta wybrzeża to warstwy cudzych cywilizacji, tu jest inaczej.

O samej katedrze i twierdzy św. Michała pisałem już szeroko w Dalmacji Północnej, więc nie będę się powtarzał — jeśli chcecie poznać historię katedry budowanej bez cegły przez sto lat, tam ją macie w pełni. Ten tekst ma pokazać coś innego: że Šibenik to nie tylko miasto nad morzem, tylko brama do zupełnie innego świata — gór, które są już właściwie Bośnią, jezior, o których nikt nie mówi, i wodospadów, do których trzeba dojść, a nie dopłynąć statkiem z tłumem turystów.

Ciekawe jest zresztą to, że skoro miasto nie miało za sobą żadnego rzymskiego czy weneckiego fundatora, budowało swoją pozycję samo — głównie dzięki temu, co dziś nazwalibyśmy dobrą lokalizacją logistyczną: zatoka schowana za kanałem, łatwa do obrony, trudna do zaskoczenia. I to dosłownie ten sam mechanizm, o którym za chwilę opowiem przy Kanale św. Antoniego.

Kanał św. Antoniego — spacer, o którym nikt nie pamięta

Zanim pojedziecie dalej w głąb lądu, zatrzymajcie się na chwilę przy czymś, co większość turystów przemyka bez zauważenia: dwuipółkilometrowy naturalny kanał łączący zatokę Šibenika z otwartym morzem. Nowa promenada biegnąca wzdłuż brzegu daje jeden z najlepszych widoków w mieście — z jednej strony morze, z drugiej całe miasto piętrzące się na wzgórzu. Zastanawialiście się kiedyś, dlaczego niektóre miasta budowano właśnie w takich wąskich gardłach między lądem a morzem? To nie przypadek i nie efekt suszy. To nie przypadek — taki kanał to naturalna obrona: łatwo go zablokować, trudno przez niego zaatakować.

Dowodem na to, jak poważnie Šibenik traktował tę obronę, jest twierdza św. Mikołaja stojąca dokładnie u wylotu kanału, tam gdzie ląduje w otwarte morze — kawałek kamienia sterczący niemal z samej wody, budowany tak, żeby żaden wrogi statek nie wpłynął do zatoki niezauważony. To jedna z czterech twierdz otaczających miasto (obok wspomnianej św. Michała, św. Jana i Barone), a sama, razem z całym systemem weneckich fortyfikacji obronnych rozsianych po Europie, trafiła na listę UNESCO. Cztery twierdze wokół jednego miasta — niewiele miejsc na wybrzeżu może się tym pochwalić, a mało kto o tym wie, bo trzy z nich stoją z dala od głównych tras turystycznych.

Park Narodowy Krka — nie tylko Skradinski Buk

Skradinski Buk, ten najsłynniejszy, siedemnastostopniowy wodospad, opisałem już przy okazji Dalmacji Północnej. Ale park jest znacznie większy niż ten jeden, fotografowany milion razy kadr — i tu właśnie zaczyna się to, o czym warto wiedzieć.

Zanim jeszcze wjedziecie do parku, warto zwolnić w samym Skradinie — małym miasteczku nad ujściem rzeki, które samo w sobie jest ładnym miejscem, nie tylko bramą wejściową. Kamienne domki schodzące tarasami do przystani, łodzie kołyszące się przy nabrzeżu, kawiarnie, gdzie da się usiąść i patrzeć na wodę bez pośpiechu — jeśli macie chwilę zapasu, zostańcie tam dłużej niż tylko na parking i bilet wstępu.

A skoro jesteśmy przy Skradinskim Buku — mało kto wie, że kawałek stąd, w miejscowości Jaruga, stanęła jedna z pierwszych na świecie elektrowni wodnych prądu zmiennego. Uruchomiono ją w 1895 roku, podobno zaledwie dwa dni przed elektrownią przy Niagarze — ile w tym ścisłej prawdy, a ile lokalnej dumy, szczerze nie jestem stuprocentowo pewien, więc traktujcie to jako ciekawostkę, nie fakt do cytowania w pracy magisterskiej. Ale sama myśl, że rzeka, którą za chwilę zobaczycie jako malowniczy wodospad, oświetlała miasto prądem, zanim zrobiła to większość Europy, robi wrażenie.

Roški slap, mniej znany wodospad w środkowej części parku, ma inny charakter — szerszy, bardziej rozlany, otoczony starymi młynami wodnymi, z których część wciąż działa. Tu nie ma tłumu jak przy Skradinskim Buku, bo większość turystów kończy wycieczkę na pierwszym wodospadzie i wraca do autokaru. A szkoda, bo Roški slap daje poczucie, że jesteście w parku narodowym, a nie w kolejce do zdjęcia.

Manojlovački slap, jeszcze dalej w głąb kanionu, w stronę Knina, to już zupełnie inna liga dostępności — mniej infrastruktury, więcej dzikości. Konkretne wymiary tego wodospadu, które krążą w różnych źródłach, są mocno rozbieżne, więc zamiast podawać Wam liczbę, która może być zwyczajnie błędna, powiem tylko: to miejsce dla kogoś, kto już widział Skradinski Buk i chce zobaczyć Krkę bez selfie-kija w kadrze.

Wyspa Visovac ze franciszkańskim klasztorem z 1445 roku to ten moment na rejsie statkiem, kiedy wszyscy nagle przestają rozmawiać i po prostu patrzą — mała wysepka na środku rzeki, z klasztorem, do którego da się dopłynąć tylko łodzią. Nie ma tu opcji „dojadę autem”. Trzeba przypłynąć, tak jak od wieków robili to mnisi i pielgrzymi.

Knin — miasto, o którym większość turystów w ogóle nie wie, że istnieje

I teraz robi się naprawdę ciekawie, bo tu zaczyna się część regionu, którą omija dziewięćdziesiąt procent ludzi jadących nad Adriatyk. Knin leży w głębi lądu, u podnóża gór Dinara — tych samych, które po drugiej stronie granicy są już Bośnią i Hercegowiną. To jest ten moment na wakacjach, kiedy w ciągu jednego dnia da się przejść od plażowania do krajobrazu, który wygląda jak z zupełnie innej podróży.

Twierdza Knin, wznosząca się nad miastem, to jedna z większych średniowiecznych fortyfikacji w tej części Europy — dokładne porównania rozmiarów są trudne do jednoznacznego zweryfikowania, więc nie będę rzucał superlatywami, które i tak trudno sprawdzić. Ale sama wielkość robi wrażenie na miejscu: pięć oddzielnych części fortecy, mury ciągnące się kawałek za kawałkiem po grzbiecie wzgórza, a z góry widok na Dinarę, najwyższe pasmo górskie w Chorwacji.

W muzeum na terenie twierdzy jest zbiór archeologiczny i etnograficzny — a jeśli macie ochotę na jeszcze jedną dygresję kulturalną, w pobliskim Drnišu znajduje się muzeum poświęcone Ivanowi Meštroviciowi, rzeźbiarzowi uważanemu za jednego z najważniejszych chorwackich artystów w historii. To nie jest przystanek dla każdego, ale jeśli lubicie rzeźbę, warto wiedzieć, że jest tak blisko.

I jeszcze jedna rzecz, którą lubię, bo domyka pewną klamrę: gdzieś w okolicach Vrliki, niedaleko Knina, ma swoje źródło rzeka Cetina — ta sama, po której będziecie spływać na raftingu w Omišu, jeśli zdecydujecie się na tę wycieczkę (o niej więcej niżej). Fajnie jest zobaczyć rzekę tam, gdzie dopiero wypływa spod ziemi, zanim zdąży się rozpędzić do wielkiego kanionu, który zna każdy, kto choć raz spływał przez Radmanove Mlinice.

Jeziora, o których nikt Wam nie powie

Na wschód od Knina, wśród gajów oliwnych i wiosek, które wyglądają, jakby czas się tam zatrzymał, leżą Burumska Jezera i Šarena Jezera — kaskadowe jeziorka krasowe, mniejsza, spokojniejsza wersja tego, co widzieliście na Plitwicach, tylko bez tłumu turystów, bez systemu rezerwacji biletów, bez kolejek. Dokładne głębokości i wymiary tych jezior różnią się w zależności od źródła, więc traktujcie liczby z dystansem — ważniejsze jest to, że stoicie tam praktycznie sami, patrząc na wodę, która ma kolor, jakby ktoś ją podkolorował w edytorze zdjęć, a to po prostu naturalny efekt osadów wapiennych.

Kto by pomyślał, że kawałek od zatłoczonego wybrzeża, gdzie ludzie walczą o miejsce na plaży, jest miejsce, gdzie można stanąć samemu nad wodą, która wygląda lepiej niż na Instagramie?

Infrastruktury tam prawie nie ma — i to jest w tym najlepsze. Żadnych kas biletowych, żadnych wyznaczonych parkingów za pieniądze, żadnych stoisk z pamiątkami. Trzeba dojechać samochodem po lokalnych, wąskich drogach, zaparkować na poboczu i przejść ostatni kawałek pieszo. Kąpiel jest jak najbardziej możliwa, choć woda bywa zimna nawet latem — te jeziorka są zasilane źródłami, nie nagrzewają się tak jak morze.

Aquapark Dalmatia — jeśli jedziecie z dziećmi

Krótko, bo to nie jest miejsce na filozoficzne dygresje: pierwszy tematyczny park wodny w Chorwacji, na południe od Šibenika, w kompleksie Amadria Park. Sześć zjeżdżalni, leniwa rzeka, brodziki dla najmłodszych, jedna cena biletu na wszystko. Jeśli dzieci mają dość plaży czwartego dnia z rzędu (a mają, to się zdarza każdej rodzinie), to jest dobra odskocznia na pół dnia.

Jedna rzecz, o której warto pamiętać, planując dzień z dziećmi: to nie jest miejsce, które da się połączyć z wycieczką do Parku Krka albo do Knina bez zmęczenia całej rodziny. Wybierzcie jedno na dany dzień — albo wodospady i przyroda, albo zjeżdżalnie i basen, nie oba naraz.

Rafting na Cetinie — krótko, bo pełny opis jest gdzie indziej

Rzeka Cetina i rafting w Omišu technicznie leżą już w Dalmacji Środkowej, ale są na tyle blisko Šibenika, że wielu turystów robi to jako wycieczkę jednodniową. Pełny opis kanionu, bystrzy i tego, dlaczego to miejsce ma tak mroczną historię (piraci!), znajdziecie w artykule o Dalmacji Środkowej.

Praktyczne rzeczy

Lotnisko w Zadarze leży najbliżej (kilkadziesiąt kilometrów), z sezonowymi lotami bezpośrednimi z Polski. Samochodem z Polski to około 10-12 godzin.

Skradin, brama do Parku Krka, ma regularne połączenia autobusowe z Šibenika — dwadzieścia-trzydzieści minut jazdy. Do Knina, jeśli chcecie zobaczyć góry, najwygodniej dojechać samochodem — komunikacja publiczna w głąb lądu jest wyraźnie rzadsza niż na wybrzeżu, a do jezior krasowych koło Knina najlepiej w ogóle nie jechać bez auta, bo nie ma tam realnie żadnej alternatywy.

Ceny biletów do Parku Krka, twierdzy św. Michała i aquaparku zmieniają się sezonowo — zamiast podawać liczby, które za pół roku będą nieaktualne, sprawdźcie je bezpośrednio przed wyjazdem. Jedna praktyczna rada, która się nie starzeje: do Parku Krka jedźcie możliwie najwcześniej rano, najlepiej zaraz po otwarciu — autokary z wycieczkami zbiorowymi docierają zwykle koło południa, a różnica w liczbie ludzi przy Skradinskim Buku między ósmą a dwunastą jest kolosalna.

Warto też pamiętać, że im dalej od wybrzeża, tym bardziej klimat robi się kontynentalny, nie śródziemnomorski — w Kninie i wokół jezior krasowych latem bywa równie gorąco jak nad morzem, ale bez bryzy, która na wybrzeżu ratuje sytuację, a wieczorami i poza sezonem potrafi być zaskakująco chłodno jak na „Chorwację nad morzem”. Jedźcie tam ubrani warstwowo, nie w samych klapkach i podkoszulku, w których świetnie się czujecie w Šibeniku.

Šibenik to nasz teren

To jest jeden z tych artykułów, gdzie mogę powiedzieć wprost, bez owijania: Šibenik jest jednym z miast, na których faktycznie się skupiamy. Jeśli planujecie bazę w tej części Chorwacji, mamy dla Was konkretne propozycje, nie przypadkowo dobrane z ogólnej listy.

FAQ